Wakati wa kuitumia
Unapotaka kujiunga na darasa la mapishi au kumwomba bibi akufundishe vyakula vya nyumbani.
“Nataka kujifunza kupika vyakula vya kitamaduni.” · Sentensi kwa Kiswahili
Katika “Nataka kujifunza kupika vyakula vya kitamaduni.”, kila kitenzi baada ya ‘Nataka’ kinaanza na ‘ku-’, sawa na ‘to’. Wingi uko mwanzoni mwa nomino: ‘chakula’ kinakuwa ‘vyakula’, na ‘vya’ kinakubaliana nacho.
- Nataka
- kitenzitaka · nafsi: ya kwanza umoja · wakati: uliopo (-a-) · 'n(i)-' + '-a-' + 'taka' = I want
- kujifunza
- kitenzijifunza · umbo: kitenzi-jina (ku-) · 'ku-' + 'ji-' (mwenyewe) + 'funza': kujifundisha, to learn
- kupika
- kitenzipika · umbo: kitenzi-jina (ku-) · 'ku-' + 'pika' = to cook; vitenzi vitatu mfululizo
- vyakula
- nomino'vyakula' = wingi wa 'chakula' (ki- → vy-)
- vya
- kihusishi'vya' = of, kwa wingi wa ngeli ya KI-VI
- kitamaduni
- kivumishi'kitamaduni' = traditional, kutoka 'utamaduni'
“I want to learn to cook traditional dishes.” · Sentensi kwa Kiingereza
Kwa Kiingereza, ‘to’ inakuja kabla ya kila kitenzi kinachofuata. Wingi uko mwishoni, ‘-es’ ya ‘dishes’, na ‘traditional’ iko mbele ya nomino.
- I
- kiwakilishikiwakilishi 'mimi'
- want
- kitenziwant · wakati: uliopo · nafsi: nafsi ya kwanza · idadi: umoja · kitenzi 'want' = taka
- to
- chembe'to' kabla ya kitenzi cha pili
- learn
- kitenzilearn · umbo: umbo la msingi (bila "to") · kitenzi 'learn' = jifunza
- to
- chembe'to' kabla ya kitenzi cha tatu
- cook
- kitenzicook · umbo: umbo la msingi (bila "to") · kitenzi 'cook' = pika
- traditional
- kivumishikivumishi 'traditional', mbele ya nomino
- dishes
- nominonomino ya wingi 'dishes'
Kinachobadilika kutoka lugha moja hadi nyingine · Kiswahili × Kiingereza
Kiingereza kinaweka wingi mwishoni mwa neno; Kiswahili mwanzoni (ki- → vy-). Kiingereza kina ‘to’ kama neno; Kiswahili kina ‘ku-’ kama kiambishi.
Mfano wa mazungumzo
— I want to learn to cook traditional dishes.
— Nataka kujifunza kupika vyakula vya kitamaduni.
— My mother can teach you to make pilau.
— Mama yangu anaweza kukufundisha kupika pilau.