Wakati wa kuitumia
Ukiwa unawangoja wageni au ndugu na unataka kujua kama walifika salama.
“Je, walifika jana usiku?” · Sentensi kwa Kiswahili
Katika “Je, walifika jana usiku?”, kitenzi kimoja ‘walifika’ kina wao (‘wa-’), wakati uliopita (‘-li-’) na kufika. ‘Jana usiku’ ni ‘usiku wa jana’, yaani last night.
- Je
- chembe'Je' huonyesha kwamba sentensi ni swali
- walifika
- kitenzifika · nafsi: ya tatu wingi · wakati: uliopita (-li-) · 'wa-' (wao) + '-li-' + 'fika' = they arrived
- jana
- kielezi'jana' = yesterday
- usiku
- nomino'usiku' = night; 'jana usiku' = last night
“Did they arrive last night?” · Sentensi kwa Kiingereza
Kwa Kiingereza, ‘Did’ inaanza swali na ‘arrive’ inabaki kwenye umbo la msingi. ‘last night’ iko mwishoni.
- Did
- kitenzi kisaidizido · wakati: uliopita · kitenzi kisaidizi 'did' mwanzoni
- they
- kiwakilishikiwakilishi 'they' = wao
- arrive
- kitenziarrive · umbo: umbo la msingi (bila "to") · kitenzi 'arrive' = fika
- last
- kivumishikivumishi 'last'
- night
- nominonomino 'night' = usiku
Kinachobadilika kutoka lugha moja hadi nyingine · Kiswahili × Kiingereza
Kiingereza kinatumia maneno matatu (‘Did they arrive’); Kiswahili kimoja (‘walifika’) pamoja na ‘Je’.
Mfano wa mazungumzo
— Did they arrive last night?
— Je, walifika jana usiku?
— Yes, around midnight; the bus was late.
— Ndiyo, karibu saa sita usiku; basi lilichelewa.