Wakati wa kuitumia
Mtu akibisha hodi akiwatafuta majirani waliohama zamani.
“Hawaishi hapa tena.” — Sentensi kwa Kiswahili
Katika “Hawaishi hapa tena.”, neno moja ‘Hawaishi’ lina kanushi ‘ha-’, nafsi ‘-wa-’ (wao) na kitenzi ‘ishi’ chenye ‘-i’ ya mwisho ya kanushi. ‘Tena’ baada ya kanushi inamaanisha ‘tena hapana’, yaani any more.
- Hawaishi
- kitenziishi · nafsi: ya tatu wingi · wakati: uliopo, kanushi · 'ha-' (si) + '-wa-' (wao) + 'ishi' + '-i' ya kanushi
- hapa
- kielezi'hapa' = here, karibu na msemaji
- tena
- kielezi'tena' = again; katika kanushi = any more
“They don't live here anymore.” — Sentensi kwa Kiingereza
Kwa Kiingereza, kukanusha kunahitaji ‘do’ na ‘not’ (don't), na ‘anymore’ mwishoni inaonyesha kwamba hali imebadilika.
- They
- kiwakilishikiwakilishi 'they' = wao
- do
- kitenzi kisaidizido · wakati: uliopo · kitenzi kisaidizi 'do' kwa kukanusha
- n't
- chembekanushi 'not', imefupishwa n't
- live
- kitenzilive · umbo: umbo la msingi (bila "to") · kitenzi 'live', umbo la msingi
- here
- kielezikielezi 'here' = hapa
- anymore
- kielezikielezi 'anymore' = tena
Kiswahili × Kiingereza: Kinachobadilika kutoka lugha moja hadi nyingine
Kiingereza kina maneno manne kwa ‘They don't live’; Kiswahili kina neno moja, ‘Hawaishi’. Wote wawili wana neno la mwisho la ‘tena’: anymore na tena.
Mfano wa mazungumzo
— They don't live here anymore.
— Hawaishi hapa tena.
— Do you know where they moved to?
— Unajua walihamia wapi?